Historyczne drogi w dolinie Lærdal (Norwegia)

Atrakcje Norwegii - Lærdal
Lærdal
Dolina Lærdal
Dolina Lærdal
Dolina Lærdal
Dolina Lærdal
Dolina Lærdal
Dolina Lærdal
Galdane
Dolina Lærdal

Ścieżki wydeptane przez pasące się kozy wykorzystywali także ludzie. Jednak dla pojazdów konnych były one bardzo trudne i niebezpieczne do pokonania, zwłaszcza między kościołem w Borgund i Seltun. W 1647 roku powstała główna trasa pocztowa między Christianią (Oslo) i Bergen przez góry Filefjell. „Jest to najbardziej niebezpieczna droga, jaką kiedykolwiek jechałem” - napisał biskup Bergen Eryk Pontoppidan po podróży przez Lærdal w 1749 roku. W 1793 roku Ch.J. Hammer zbudował w dolinie Lærdal pierwszą drogę dla pojazdów konnych, ale była bardzo stroma i przepaścista. W 1843 roku kapitan Henrik Christian Finne przebudował odcinek drogi przez Vindhella, a w latach 1845-1847 dalszą część drogi przez Steine i wzgórza Seltåsen. W 1872 roku wzdłuż rzeki w dolinie wybudowano nową drogę, która omijała wszystkie wzgórza. Obecnie fragmenty drogi E16 między kościołem w Borgund i Seltåsen prowadzą tunelami wydrążonymi w skałach, a wszystkie stare drogi budowane z tak wielkim trudem są teraz tylko historyczną pamiątką.

Dolina Lærdal, której długość wynosi około 60 kilometrów, położona jest w gminie Sogn i Fjordane w zachodniej Norwegii, około 300 kilometrów od Oslo. Dolina głęboko wcina się w otaczający płaskowyż, którego najwyższe wzniesienia osiągają wysokość ponad 1800 m n.p.m. Jeżeli spyta się Norwega o Lærdal, prawdopodobnie wspomni on trzy rzeczy: łososia, kościół w Borgund i stare drogi.

W ostatnich latach doszły dwie nowe atrakcje: Lærdalstunnelen - tunel drogowy o długości 24,5 km i wspaniałe muzeum łososia w Lærdal otwarte w 1996 roku. Atrakcje te opisane są osobno.

Trasy turystyczne na historycznych drogach.

W Lærdal jest wiele historycznych dróg, które przemierzali królowie norwescy! Są one łatwo dostępne i świetnie nadają się na trasy turystyczne. Najlepiej zachowana oprócz „Sverrestigen” jest „Galdanevegen” w najwęższej części doliny i „Kongevegen” (Królewska Droga) w Fillefjell, ulepszona w 1793 roku, oraz „Vindhellavegen” i „Seltåsen” z 1843 roku. Stare drogi przez Sognefjord i Lærdal były ważnymi traktami między wschodnią i zachodnią Norwegią. Król Olaf II Święty Haraldsson (1015-1030), który zmusił naród do przyjęcia chrześcijaństwa, podróżował tutaj w 1023 roku i pozostało po nim wiele miejscowych legend. Także król Sverre Sigurdsson (1177-1202) jeździł przez dolinę w 1177 roku.

Trasy piesze nie wymagają żadnego przygotowania i są łatwo dostępne z głównej drogi E16. Droga Królewska momentami prowadzi po żelaznych platformach przyczepionych do skalnej ściany kilka metrów nad potokiem, to znów przez stary kamienny most czy wąski przesmyk między skałami. Głęboka dolina Lærdal jest niesamowicie malownicza, zwłaszcza w pełnym słońcu. Warto sobie zarezerwować chociaż jeden dzień pobytu w okolicy Lærdal.

Trasa 1: Kościół w Borgund - Sverrestigen - Husum - Vindhellavegen .

W fascynującym krajobrazie dookoła pięknego kościoła klepkowego (stavkyrkje) w Borgund początek mają sławne drogi Vindhella (Droga wiatrów) i Sverrestigen (Ścieżka króla Sverre). Wspaniałą wycieczkę można rozpocząć z parkingu przy kościele w Borgund lub przy hotelu w Husum. Cała okrężna trasa ma długość prawie 5 km. Droga Vindhella w kilku miejscach prowadzi na bardzo wysokich ścianach.

Sverrestigen – Jest to stara ścieżka konna między kościołem w Borgund i Husum. Ten odcinek drogi został nazwany imieniem króla Sverre, który podróżował przez dolinę na końskim grzbiecie. Według sagi o królu Sverre (Sverresoga), jeździł on przez dolinę w 1177 roku z grupą swoich zaufanych ludzi nazywanych "birkebeiner", nie bardzo lubianych w Lærdal. W 1792 roku ścieżka Sverrestigen została zastąpiona przez drogę Vindhellavegen. Ścieżka Sverrestigen między Husum i Borgund dzisiaj jest popularnym celem wielu wycieczek.

Husum - jest to stare gospodarstwo rolne, które należało do jednej rodziny przez 400 lat. W 1834 roku przekształciło się w stację pocztową i hotel.

Vindhellavegen (Droga wiatrów) – prowadzi przez górską przełęcz między Husum i Borgund stavkyrkje. Pierwszą drogę przez Vindhella wybudował w 1793 roku Ch.J. Hammer. Nachylenie jej wynosiło 1:4. Fragmenty tej drogi wykorzystał kapitana H.Ch. Finne, który w latach 1840-1843 wybudował nową, imponującą drogę mającą nachylenie 1:5, którą możemy dzisiaj oglądać. Ta bardzo kręta droga prowadzi po pięknych stromych pochyłościach na zboczach gór i oparta jest na wysokich kamiennych ścianach. Trudno sobie wyobrazić, jaki to był wysiłek dla koni, które musiały ciągnąć za sobą powóz w górę takiej stromizny. Przed osiągnięciem grzbietu wzniesienia zachowany jest fragment starej drogi z 1793 roku, która była jeszcze bardziej stroma.

Trasa 2: Koren – Seltåsen - Sjurhaug – Galdane – Seltun (8-10 km).

Droga wije się wzdłuż brzegu dzikiej rzeki Lærdalselva w pięknej i surowej scenerii górskiej. Warto przejść okrężną trasę np. z parkingu w Koren drogą przez Seltåsen do Sjurhaug, a następnie mostem na drugą stronę rzeki i powrócić drogą pocztową Kongevegen przez Galdane. Będzie to niezapomniana i pełna wrażeń wycieczka. Krótki odcinek trasy między Seltun i Koren trzeba przejść główną drogą E16. Droga poprzez Seltåsen w kilku miejscach prowadzi przy bardzo wysokich ścianach. W tych miejscach należy zachować ostrożność. Można także wybrać krótsze fragmenty trasy po jednej stronie rzeki.

Seltåsen. Droga pocztowa Kongevegen wybudowana przez Ch.J. Hammera na północnej stronie rzeki była trudna do pokonania i niebezpieczna. W roku 1845 kapitan Finne zaprojektował i zbudował nową drogę z Seltåsen do Steinasen na południowej stronie rzeki. Na trasie szczególnie imponujące są kamienne ściany o wysokości 18 metrów podtrzymujące drogę w Gravdalen.

Gravdalen. Jest to stare gospodarstwo folwarczne z chatą i oborą. Stodoła nadal stoi pod skalną ścianą. Pracownik folwarczny dzierżawił ziemię i zabudowania od rolnika z Borgund, miał także pozwolenie na sprzedaż piwa. Jego żona Torborg podawała piwo i kawę podróżnikom. Rzekomo przed swoją śmiercią schowała ona skarpetę pełną pieniędzy w rozpadlinie skalnej i dotąd nikt jej nie znalazł.

Olavsklemma. Wszystkie wersje dróg do 1863 roku przechodziły przez przesmyk Olavsklemma. Król Olaf II przejeżdżał przez dolinę w 1023 roku. Kiedy dojechał do wąskiego przesmyku między wysokimi skałami, koń króla przewrócił się i zadem zawadził o skałę. Ślad po otarciu tylnej uprzęży konia nadal widoczny jest na skale, ale częściowo został zniszczony w czasie II wojny światowej.

Kongevegen (Królewska droga przez Galdane). W tej części droga prowadzi przez niedostępne tereny i jest bardzo stroma, jej wysokie ściany podparte są stemplami lub spięte klamrami. Ten trudny odcinek drogi został nazwany „galdar”. W dawnych czasach droga królewska była także drogą pocztową.

Folwarczne gospodarstwo rolne w Galdane. Jest to typowe folwarczne gospodarstwo rolne obejmujące chatę i oborę dla krów, owiec i kóz. Po wojnie gospodarstwo zostało opuszczone i zabudowania zostały zrujnowane. Miejscowa ludność postanowiła odbudować stare zabudowania gospodarstwa. Przywróconych zostało pięć budynków: dom, szopa, stodoła, obora i remiza. Galdane i droga Kongevegen były ulubionymi tematami artystów malarzy.

Inne atrakcje okolic Lærdal opisane są osobno:

Lærdal - mapa
Przewodnik: Skandynawia - Parki narodowe i rezerwaty przyrody Szczegółowy opis okolic i mapka w przewodniku
„Skandynawia – Parki narodowe i rezerwaty przyrody”.
Wydawnictwo „Bernardinum”, Pelplin 2007

Komentarze i opinie: